Ana SayfaAkademik KadroLisans ProgramıLisansüstü ProgramıEtkinliklerLinklerİletişim

Hizmet ve Satış Birimi Tasarımı ve "MOBO" Etkisi

2007-2008 Güz Dönemi EUT 492 Bitirme Projesi Değerlendirmesi


Çekirdek Jüri Üyeleri:
Doç.Dr. Özlem Er, Öğr.Gör. L. N. Ece Arıburun ve Araş.Gör. Elif Küçüksayraç


2007/2008 Güz döneminde 'EUT 492 Bitirme Projesi' dersi kapsamında İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü dördüncü sınıf öğrencileri, dış mekanlarda hizmet, satış ve depolama amaçlı olarak kullanılabilecek, seri üretime uygun, kolayca monte ve demonte edilebilecek, hava şartlarına karşı dayanıklı ve güvenlikli, ergonomik birimler tasarladırlar.

Proje Jurisinden
Resim 1. Proje Jürisinden

Bu projenin araştırma aşamasında öğrencilerin yaptığı araştırmaların Türkiye'de hizmet ve satış birimi ihtiyacının büyük bir kısmını karşılayan ve birçok firma tarafından üretildiği için belli bir marka ile de özdeşleştirilmeyip adeta jenerik bir ürün haline gelen "Mobo" kabinlere odaklandığı görüldü. Mobo'ların internette ulaşılabilen montaj aşamalarının fotoğrafları, projeyi tamamlayan öğrencilerin araştırma raporlarının hemen hepsinde yer aldı. Kabinin zemin konstrüksiyonunun bağlanıp zemine beton dökülerek sabitlendiği ve daha sonra kabinin parçalarının birleştirildiği fotoğraflar, kullanma kılavuzu dilinden ve profesyonelliğinden uzak ve özel bir teknik bilgi ve beceri gerektirmeyen kurulum sürecini göstermekteydi. Açık ve kolay bir anlatımı olan bu görsellere neredeyse tüm öğrenciler araştırma raporlarında yer verdi.

Mobo Montaj Asamalari
Resim 2: Mobo Montaj Aşamaları (1)

Araştırma raporlarında Mobo ile ilgili göze çarpan diğer bir konu, Mobo'nun temizlik, ısıtma, kullanıma yönelik özelleşme ve daha bir çok konuda kısıtlı olanaklar sunmasına karşılık güvenlik, gazete / ekmek satış birimi, bilet satış birimi gibi bir çok kullanım için en çok tercih edilmiş kabin olmasıydı. Kullanıcı anket ve röportajları yoluyla Mobo kabinleri öğrenciler tarafından detaylı olarak analiz edildiler ve ürünün fiyatı, kolay ulaşılabilir olması, yaygın kullanımı ve montaj kolaylıklarının yaygınlığında etkili olduğu belirlendi.

Kerem Ozcan Mobo 01
Kerem Ozcan Mobo 02
Resim 3: Kerem Özcan'ın Mobo'ları ve kullanımını analiz ettiği çizimleri

"Mobo" adıyla bilinen hizmet ve satış birimi tasarımının ilk kez 1987 yılında Şişecam tarafından piyasaya sürülmüş olduğu biliniyor. Özlem Er'in arşivinde bulunan Mobo'nun 1985 yılında hazırlanmış olan ilk kataloğunda, ürünün şu andaki kullanımından çok daha detaylı ve gereksinimlere karşılık verebilecek şekilde tasarlandığı görülüyor. Ürünün farklı boyutlarda sabit camlı, kapılı, satış paneli, vitrin paneli, reklam paneli ve kepenkli modülleri ile seçenekler sunuluyor. Ayrıca tente, saçak, banko, teşhir elemanı, aspiratör ve mobilya gibi isteğe bağlı özel donanımların yanı sıra modüler şekilde büyütmeye olanak veren geçiş sistemleri de sunuluyor.

1985 tarihli Mobo katalogu 01
1985 tarihli Mobo katalogu 02
1985 tarihli Mobo katalogu 03
Resim 4: 1985 tarihli Mobo kataloğundan görseller

Mobo'nun bugünkü yaygın kullanım şekli incelendiğinde, ürünün ilk çıkışında sunulan bir çok özelliğin ve donanımın kullanılmadığı gözlemleniyor.

Öğrenci projelerine geri döndüğümüzde, Mobo'nun, sadece araştırma sürecinde değil, tasarım sürecinde de öğrencilerin projelerinde etkili olduğu görüldü. Mobo'nun kullanımında saptanan problemler bir çok öğrencinin projesinde çıkış noktasını oluşturdu. Atamer Ayhan ve Çağrıhan Ertuğrul, Mobo'nun özellikle güvenlik kabini olarak kullanımında görüş alanının kısıtlı olmasından yola çıkarak tasarımlarına başladırlar. Atamer Ayhan, yine Mobo'nun formundan yola çıkarken, Çağrıhan Ertuğrul kısmen filmle kaplı camdan üretilecek bir güvenlik kabini tasarladı.

Projelerin gelişiminde Mobo'dan sonra dikkat çeken ve etkili olan bir diğer kabin türü ise Wall firmasının ürettiği kiosklar oldu. Deniz Cem Önduygu'nun kiosku, özellikle detay çözümleri ve kalitesiyle projenin en başarılı tasarımlardan biri oldu.

07/08 GÜZ DÖNEMİ BİTİRME PROJESİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİLEN BAZI PROJELER


Deniz Cem Önduygu - Gazete & Dergi Satış Birimi
Gazete ve dergi satış birimi olarak tasarlanan kabinin günlük şehir akışına etkin bir şekilde müdahale etmesi hedeflenmiştir. Kabinin formu, geniş yollar ve meydanlarda yaya trafiğini şekillendirmek üzere biçimlenmiştir; yana açılan iki kol arka taraftan gelen kalabalığı ikiye böler ve insanlar yanından geçerken kendini gösterir. Kabine karşıdan yaklaşırken ise kollar insanları içine davet eder.

Projede yeterli depolama alanı, sistemin içinde bulunan bir iklimlendirme cihazı ve görsel estetiği bozmayan tesisat düzenlemesi için öneriler getirilmiştir. Kabin, kurulacağı yere parçalar halinde gelir ve bu parçalar bulonlarla birleştirilirler. Kalıcı birleşimler yoktur ve kabin taşınmak istendiği zaman tekrar sökülüp basit bir araçla taşınabilir.

Deniz Cem Onduygu
Copyright © İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü ve Deniz Cem Önduygu

Engin Hassamancı - Solar ATM

Engin Hassamanci
Copyright © İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü ve Engin Hassamancı

Kerem Özcan - Modüler Satış Birimi
'Modüler Satış Birimi', çok amaçlı kullanım ve modülerlik amaçlanarak tasarlanmıştır. Standart büyüklükteki üçgen ve dikdörtgen birimler kullanılarak istenilen biçim ve genişlikte kabinler elde edilir, dış yüzeylerde kullanılacak paneller kullanım amacına göre seçilir. Modülerlik, iç mekan için de geçerlidir. Standart iç mekan modülleri, kabinin içini kullanım amacına uygun hale getirecek şekilde yerleştirilir. Çoğunlukla aluminyumdan oluşan kabin iskeleti elektriği taşıma ve su tahliyesi gibi görevleri yerine getirirken, montajı kolaylaştırır. Asma tavandaki değiştirilebilen birimler, reklam tabelaları ve dış panele kaplama giydirme gibi diğer özellikler de kabinin kullanıcının istediği şekilde biçimlendirilmesini sağlar.

Kerem Ozcan
Copyright © İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü ve Kerem Özcan

Atamer Ayhan - QUAD
QUAD, geniş görüş alanı olan, iç mekan kullanımı işlevsel, ısıtma ve temizlik sorunlarına çözüm getiren ve kurulum açısından pratik, estetik forma ve detaylara sahip bir güvenlik kabinidir.

Atamer Ayhan
Copyright © İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü ve Atamer Ayhan

Çağrıhan Ertuğrul - Steelmod
Steelmod Modüler Çelik Güvenlik Kabini, piyasadaki mevcut güvenlik kabinlerinde tespit edilen iki temel problemi çözmeyi amaçlamaktadır. Bu problemler, polyester kabinlerin yeteri kadar güvenli olmaması, metal kabinlerin de yeteri kadar modüler olmamasıdır. Steelmod kabinde filmli cam ve galvaniz çelik kullanılarak bu bu sorunlar giderilmiştir, daha yüksek güvenlik ve ısı yalıtımı sağlamaktadır.

Cagrihan Ertugrul
Copyright © İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü ve Çağrıhan Ertuğrul

Deniz Coşkun - Gazeteci
Gazete büfeleri tıpkı kent mobilyaları, binalar, alışveriş merkezleri, meydanlar gibi şehre entegre olan hem fonksiyonel hem de mimari olarak değerlendirilmesi ve tasarlanması gereken ürünlerdir. "Gazeteci", modülerlik ve düşük maliyeti amaçlamasının yanı sıra, satıcı ve müşteri kullanıcı grupları arasındaki iletişime odaklanmıştır. Bunun için, depolama alanı sergileme alanından ayrıdır ve müşterilerin ürünlere ulaşması kolaylaştırılır.

Deniz Coskun
Copyright © İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü ve Deniz Coşkun